हाउसिंग सोसायटीमधील पार्किंगचे नियम: पार्किंगची मालकी कोणाची आणि सोसायटीला काय अधिकार आहेत?

0
15
हाउसिंग सोसायटीमधील पार्किंगचे नियम: पार्किंगची मालकी कोणाची आणि सोसायटीला काय अधिकार आहेत?
हाउसिंग सोसायटीमधील पार्किंगचे नियम: पार्किंगची मालकी कोणाची आणि सोसायटीला काय अधिकार आहेत?

महाराष्ट्रातील अनेक हाउसिंग सोसायट्यांमध्ये पार्किंगची जागा हा वादाचा महत्त्वाचा विषय असतो. इमारतीमध्ये सदनिकांची संख्या वाढत असताना उपलब्ध पार्किंगच्या जागा मर्यादित असतात. त्यामुळे कोणाला पार्किंग मिळणार, जागेचे वाटप कसे होणार, पाहुण्यांच्या वाहनांसाठी जागा उपलब्ध करून द्यायची का आणि एका सभासदाला एकापेक्षा जास्त पार्किंग देता येणार का, असे प्रश्न वारंवार उपस्थित होतात.

काही सोसायट्यांमध्ये पार्किंगच्या जागेवरून व्यवस्थापन समिती आणि सभासदांमध्ये मतभेद निर्माण होतात. काही ठिकाणी बिल्डरने विक्रीच्या वेळी स्वतंत्र पार्किंग विकल्याचा दावा केला जातो, तर काही ठिकाणी सोसायटीच्या ठरावानुसार पार्किंगचे वाटप केले जाते. अशा परिस्थितीत पार्किंगची कायदेशीर स्थिती, सोसायटीचे अधिकार आणि सभासदांचे हक्क समजून घेणे आवश्यक आहे.

पार्किंगच्या जागेची मालकी आणि बिल्डरचे अधिकार

फ्लॅट खरेदी करताना अनेक खरेदीदारांना पार्किंगची जागा स्वतंत्रपणे विकत घेतल्याचे सांगितले जाते. मात्र, प्रत्येक प्रकारच्या पार्किंगची कायदेशीर स्थिती सारखी नसते. पार्किंगची जागा खुली आहे की बंदिस्त, ती मंजूर बांधकाम आराखड्यात कशा प्रकारे दाखवली आहे आणि संबंधित कायदेशीर तरतुदी काय आहेत, यावर तिचे स्वरूप अवलंबून असते.

सर्वोच्च न्यायालयाने Nahalchand Laloochand Pvt. Ltd. विरुद्ध Panchali Co-operative Housing Society Ltd. या २०१० मधील महत्त्वाच्या प्रकरणात खुल्या पार्किंगच्या जागा स्वतंत्रपणे विकण्याबाबत बिल्डरच्या अधिकारांवर मर्यादा स्पष्ट केल्या होत्या. महाराष्ट्रातील अपार्टमेंट आणि सहकारी गृहनिर्माण संस्थांच्या संदर्भात हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जातो. मात्र, प्रत्येक पार्किंग प्रकारासाठी एकच निष्कर्ष लागू होतो असे नाही. खुली पार्किंग, कव्हर्ड पार्किंग आणि गॅरेज यांची कायदेशीर स्थिती वेगवेगळी असू शकते.

म्हणूनच फ्लॅट खरेदी करण्यापूर्वी पार्किंगबाबतच्या अटी खरेदीखतात किंवा संबंधित करारात कशा नमूद केल्या आहेत, मंजूर आराखड्यात पार्किंगची नोंद कशी आहे आणि विकासकाने कोणते अधिकार दिले आहेत, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे. केवळ बिल्डरने दिलेल्या तोंडी आश्वासनावर अवलंबून राहणे योग्य नाही.

सोसायटी पार्किंगचे वाटप कसे करू शकते?

इमारत सोसायटीकडे हस्तांतरित झाल्यानंतर उपलब्ध पार्किंगच्या जागांचे व्यवस्थापन करण्याची जबाबदारी सोसायटीवर येऊ शकते. पार्किंगच्या जागा मर्यादित असल्यास सर्व सभासदांना समान आणि न्याय्य संधी मिळेल अशी व्यवस्था करणे आवश्यक आहे. यासाठी सोसायटीने लागू कायदे, नोंदणीकृत उपविधी आणि संबंधित शासन निर्देशांचे पालन केले पाहिजे.

पार्किंगचे वाटप करताना सभासदांच्या अर्जांची नोंद घेणे, उपलब्ध जागांची संख्या तपासणे आणि आवश्यकतेनुसार पारदर्शक पद्धतीने वाटप करणे उपयुक्त ठरते. जागा उपलब्ध नसल्यास प्रतीक्षा यादी तयार करणे किंवा लागू नियमांनुसार लॉटरीसारखी पद्धत वापरण्याचा विचार करता येतो. मात्र, कोणती पद्धत वापरायची हे सोसायटीच्या परिस्थितीवर आणि लागू नियमांवर अवलंबून असते.

व्यवस्थापन समितीने स्वतःच्या पसंतीच्या सभासदांना पार्किंग देणे, इतर सभासदांच्या अर्जांकडे दुर्लक्ष करणे किंवा कोणतेही स्पष्ट कारण न देता वाटप बदलणे टाळले पाहिजे. पार्किंगच्या वाटपाबाबतचा ठराव, सभासदांचे अर्ज, उपलब्ध जागांची माहिती आणि वाटपाची नोंद व्यवस्थित ठेवली पाहिजे.

एका सभासदाकडे एकापेक्षा जास्त वाहने असल्यास त्याला एकापेक्षा जास्त पार्किंग मिळेलच असे नाही. उपलब्ध जागा, इतर सभासदांची मागणी आणि संस्थेचे लागू नियम लक्षात घेऊन निर्णय घेतला पाहिजे. पार्किंगचे वाटप करताना सर्व सभासदांना न्याय्य वागणूक मिळणे महत्त्वाचे आहे.

पार्किंग शुल्क, पाहुण्यांची वाहने आणि नियमभंग

सोसायटीमध्ये पार्किंगसाठी शुल्क आकारले जात असल्यास त्याचा आधार स्पष्ट असणे आवश्यक आहे. पार्किंग शुल्क, देखभाल खर्च किंवा वाहन व्यवस्थापनाशी संबंधित इतर शुल्क यांची आकारणी संस्थेच्या लागू उपविधी आणि शासनाच्या निर्देशांनुसार केली पाहिजे. व्यवस्थापन समितीने स्वतःच्या निर्णयाने मनमानी शुल्क आकारणे योग्य नाही.

पार्किंग शुल्काबाबत सभासदांना शंका असल्यास त्यांनी शुल्काचा तपशील आणि त्यामागील नियम लेखी स्वरूपात मागू शकतात. सोसायटीनेही शुल्काची नोंद आर्थिक व्यवहारांमध्ये योग्य प्रकारे ठेवावी आणि आवश्यकतेनुसार सभासदांना माहिती उपलब्ध करून द्यावी.

पाहुण्यांच्या वाहनांसाठी स्वतंत्र जागा उपलब्ध असल्यास सोसायटीने त्यासाठी स्पष्ट नियम तयार करावेत. पाहुण्यांची वाहने इतर सभासदांच्या पार्किंगमध्ये उभी करणे, प्रवेशद्वार अडवणे किंवा अग्निसुरक्षेसाठी राखीव जागेत वाहन लावणे यामुळे गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे पाहुण्यांसाठी उपलब्ध जागा, वाहन उभे करण्याची वेळ आणि सुरक्षा नियम यांची माहिती रहिवाशांना दिली पाहिजे.

एखादा सभासद दुसऱ्याच्या पार्किंगच्या जागेत वाहन उभे करत असल्यास किंवा सामायिक मार्ग अडवत असल्यास संबंधित सभासदाला प्रथम लेखी सूचना देणे योग्य ठरते. वारंवार नियमभंग होत असल्यास सोसायटीने आपल्या वैध नियमांनुसार पुढील कार्यवाही करावी. मात्र, वाहनाला नुकसान पोहोचवणे, बेकायदेशीरपणे वाहन उचलणे किंवा मनमानी दंड आकारणे यासारख्या कृती टाळल्या पाहिजेत.

पार्किंगच्या जागेचा वापर इतर वस्तू साठवण्यासाठी करणे, वाहन दुरुस्तीचे काम करणे किंवा इतर रहिवाशांना त्रास होईल अशा प्रकारे जागा व्यापणे याबाबतही सोसायटीने योग्य नियम ठेवावेत. हे नियम सर्व सभासदांना समानपणे लागू असावेत.

पार्किंगवरून वाद झाल्यास सभासदांनी काय करावे?

पार्किंगच्या जागेवरून वाद निर्माण झाल्यास प्रथम संबंधित कागदपत्रे तपासणे आवश्यक आहे. फ्लॅट खरेदीचा करार, पार्किंगबाबतची नोंद, सोसायटीचे उपविधी, व्यवस्थापन समितीचे ठराव आणि पार्किंग वाटपाची नोंद यांचा अभ्यास करावा. पार्किंगचा वापर करण्याचा अधिकार नेमका कोणत्या आधारावर दिला आहे, हे समजून घेतल्यास वादाचे स्वरूप स्पष्ट होऊ शकते.

एखाद्या सभासदाला चुकीचे वाटप झाले आहे किंवा त्याच्याशी भेदभाव केला जात आहे असे वाटल्यास त्याने व्यवस्थापन समितीकडे लेखी तक्रार द्यावी. तक्रारीमध्ये पार्किंग क्रमांक, संबंधित घटना, उपलब्ध कागदपत्रे आणि अपेक्षित उपाय यांचा स्पष्ट उल्लेख करावा. सोसायटीकडून मिळालेला प्रतिसाद आणि पत्रव्यवहार सुरक्षित ठेवावा.

व्यवस्थापन समितीने तक्रारीची निष्पक्ष तपासणी करून लागू नियमांच्या आधारे निर्णय घ्यावा. प्रश्न सोसायटीच्या पातळीवर सुटत नसल्यास परिस्थितीनुसार सहकारी संस्थांच्या निबंधक कार्यालयाकडे किंवा योग्य कायदेशीर मंचाकडे दाद मागता येऊ शकते. पार्किंगच्या मालकी किंवा कराराशी संबंधित गुंतागुंतीच्या प्रकरणांमध्ये कायदेशीर सल्ला घेणे हिताचे ठरते.

निष्कर्ष

हाउसिंग सोसायटीमधील पार्किंगची व्यवस्था ही केवळ वाहन उभे करण्यापुरती मर्यादित नसून ती सभासदांचे हक्क, इमारतीचे व्यवस्थापन आणि सामायिक जागांच्या योग्य वापराशी संबंधित आहे. पार्किंगची कायदेशीर स्थिती समजून घेणे, पारदर्शक पद्धतीने जागांचे वाटप करणे आणि शुल्काबाबत स्पष्ट नियम ठेवणे यामुळे अनेक वाद टाळता येतात.

सोसायटीच्या व्यवस्थापन समितीने पार्किंगच्या बाबतीत मनमानी निर्णय न घेता लागू कायदे आणि नोंदणीकृत उपविधींचे पालन करावे. सभासदांनीही पार्किंगच्या जागेचा योग्य वापर करावा आणि इतर रहिवाशांच्या हक्कांचा आदर करावा.

पार्किंगसंबंधी कोणताही वाद निर्माण झाल्यास केवळ तोंडी दाव्यांवर अवलंबून न राहता करार, मंजूर आराखडे आणि सोसायटीच्या अधिकृत नोंदी तपासणे महत्त्वाचे आहे. योग्य नियम, पारदर्शक वाटप आणि परस्पर सहकार्य यांमुळे सोसायटीमधील पार्किंग व्यवस्थापन अधिक शिस्तबद्ध आणि वादमुक्त होऊ शकते.

Also Watch : https://youtu.be/9zBU6znL4rYImportant Rera Judgements taken by MahaRERA under different circumstance-2

1. Website –     https://www.dearsociety.in/
2. Instagram –  https://instagram.com/dearsocietymh?igshid=NmE0MzVhZDY=
3. LinkedIn –    https://www.linkedin.com/company/dear-societyin/
4. Facebook –   https://www.facebook.com/dearsocietyMH?mibextid=ZbWKwL

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here